In geval van een crisis of ramp is een goed georganiseerde en effectieve crisisorganisatie van groot belang. Deze organisatie moet de negatieve effecten van een crisis of ramp zo snel mogelijk kunnen wegnemen of beperken en zal in sommige gevallen voor langere tijd operationeel moeten zijn.
Sinds 2008 stelt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) structureel geld beschikbaar voor de voorbereiding op rampen en crises door de acute zorgnetwerken in Nederland. Die voorbereiding krijgt onder andere vorm via opleiden, trainen en oefenen (OTO), in nauwe samenwerking met de GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) en de omliggende netwerken acute zorg.
Netcentrisch werken
Netcentrisch werken is een werkwijze waarbij alle betrokken partijen zo snel mogelijk informatie met elkaar delen. De gedeelde informatie wordt continu samengevat tot een actueel situatiebeeld. Hierdoor beschikt iedereen over dezelfde informatie en kunnen tijdens incidenten, rampen en crises sneller concrete besluiten worden genomen.
Een tool die netcentrisch werken ondersteunt is het Landelijk Crisis Management Systeem (LCMS). Sinds 2015 is er ook LCMS-gz, dat wordt gebruikt door onder andere huisartsenposten, ambulancediensten, GGD en ziekenhuizen.
Elke ketenpartner beschikt over een Informatiecoördinator (ICo) die de informatie uit de eigen organisatie deelt in LCMS-gz. Het Hoofd Informatie van de GHOR vormt op basis daarvan een actueel situatiebeeld en koppelt dit terug naar het multidisciplinaire LCMS.
Crisiscommunicatie
Uit onderzoeken, oefeningen en crisissituaties blijkt steeds weer dat goede communicatie een succesfactor is tijdens een crisis. Het behouden van vertrouwen in de organisatie is daarbij een van de belangrijkste factoren. Niet alleen communicatiemedewerkers spelen hierin een rol; ook bestuurders zijn belangrijk als boegbeeld.
Acute Zorg Euregio organiseert jaarlijks verschillende crisiscommunicatietrainingen om communicatieprofessionals en bestuurders voor te bereiden op hun rol tijdens een ramp of crisis:
- Basis- en verdiepingscursus crisiscommunicatie
- Cursus redactie en woordvoering
- Mediatrainingen voor bestuurders
Bekijk de agenda voor alle geplande trainingen.
Elke zorgorganisatie is in principe zelf verantwoordelijk voor de eigen communicatie tijdens een ramp of crisis. Zijn er meerdere zorgorganisaties betrokken of komt de zorgcontinuïteit in het gedrang, dan is regionale afstemming en een uniforme boodschap belangrijk. Daarvoor is samen met de GHOR-bureaus en de Veiligheidsregio’s Twente en Noord- en Oost-Gelderland een regionaal crisiscommunicatieplan opgesteld voor zorgorganisaties in Twente en de Oost-Achterhoek, met een beleidsmatige onderbouwing en een praktische werkwijze.
Integraal crisismanagement
Om op een toegankelijke en eenduidige manier te reageren op verschillende crisissituaties binnen de zorgsector is het project Integraal Crisisplan gestart, uitgaande van een zogenaamde all hazard-benadering. Het Integraal Crisisplan vervangt bestaande plannen zoals bedrijfsnoodplannen of rampenopvangplannen niet, maar verbindt alle bestaande procedures en plannen. Zo is een organisatie goed voorbereid op ‘het bekende’ en kan de aandacht uitgaan naar de nieuwe en unieke elementen van een crisis: ‘het bijzondere’. In het Kwaliteitskader Crisisbeheersing en OTO is het Integraal Crisisplan als prestatie-indicator opgenomen.
Er zijn drie documenten ontwikkeld:
- Samenhangende visie op crisismanagement in de zorgsector: op welke uitdagingen moet het Integraal Crisisplan een antwoord bieden, en wat is het plan wel en niet?
- Bouwstenen Integraal Crisisplan voor de zorgsector: ontwikkeld om bestaande crisisplannen aan te vullen of aan te scherpen, of als richtinggevend kader voor een nieuw crisisplan.
- Implementatie- en OTO-wijzer Integraal Crisisplan: faciliteert zorginstellingen bij het toepassen van de bouwstenen en het verankeren van de inzichten in opleiden, trainen en oefenen.
CBRN
Acute Zorg Euregio heeft in samenwerking met Netwerk Acute Zorg regio Zwolle het regionale project CBRN opgestart om de opvang van CBRN-patiënten te verbeteren. CBRN staat voor chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair.
De insteek van het project is gebaseerd op een all-hazard-approach volgens de CSCATTT-methode: een instelling kan bij elke CBRN-situatie terugvallen op een generieke benadering en de aandacht richten op de specifieke, unieke elementen van de situatie. De focus lag eerst op de spoedeisende hulpafdelingen (SEH) van ziekenhuizen; daarna is aansluiting gezocht met de ambulancediensten en GGD.
In opdracht van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) van beide netwerken zijn door deskundigen drie handreikingen ontwikkeld:
Dossiers binnen deze pijler
Binnen de pijler crisisbeheersing werken de beleidsadviseurs aan de volgende dossiers:
- Netcentrisch werken
- Crisiscommunicatie
- Integraal crisismanagement
- CBRN
- Cyber en digitale ontwrichting
- Terrorismegevolgbestrijding
- Regionale zorgcontinuïteit en risicomanagement
- Grensoverschrijdende samenwerking
- Vakbekwaamheid en ETS
- MMT
Documentatie en expertgroepen
Documentatie
Expertgroepen
Binnen deze pijler zijn twee expertgroepen actief, waarin ketenpartners kennis en ervaring delen:
Contact
Contactpersonen Crisisbeheersing & OTO
Charlotte Scholten
Beleidsadviseur Crisisbeheersing & OTO
Saskia Busscher
Beleidsadviseur Crisisbeheersing & OTO
Meedoen aan een training of oefening
Acute Zorg Euregio organiseert het hele jaar door opleidingen, trainingen en oefeningen voor zorgprofessionals, communicatieadviseurs en bestuurders. Bekijk de agenda voor het actuele aanbod en meld je aan.